رتبه بندی برنج رو میشه از دو جهت بررسی کرد: اول
شکل، و دوم
عطر و طعم و مزه. در فرهنگ ایرانی، برنج درجه یک برنجیه که دانه های سفید، یکدست و دراز داره و همزمان خوش عطر و با طعمی دلنشینه.
طبیعتا برنجهای درجه دو یکی از این ویژگیها رو ندارن و برنجهای درجه سه و پاییتر ممکنه هیچکدوم رو نداشته باشن، مثلا برخی برنجهای وارداتی. ولی عمده
برنجهای ایرانی حداقل طعم و مزه خوبی دارند.
برنج صدری که به
دمسیاه هم معروفه و عمدتا بهترینش در شالیزارهای
آستانه اشرفیه گیلان پیدا میشه، از این حیث برنجی درجه یک محسوب میشه چون همزمان هر دو حُسن ظاهری و باطنی رو داره.
عموما چون
برنج صدری بعد از پخت خوب قد میکشه و ظاهر دلپسندی داره، بهترین
برنج مجلسی شناخته میشه.
این برنج در مناطق دیگری از
گیلان هم کشت میشه که اونها هم با اندکی تفاوت در ظاهر یا عطر، کیفیت بالایی دارند. البته برنجهای درجه یک دیگری مثل
هاشمی و
علی کاظمی هم هستند که بسته به نشا و محل کشت میتونن از نظر عطر، مزه و طعم حتی از صدری بالاتر باشند ولی چون از جهت ظاهری به خوش شکلی صدری نیستند، در گزینه های بعدی قرار میگیرن.
نکات خرید:
بهتره که از هر نوع برنجی مقداری تهیه بشه و در منزل پخته بشه، هم بصورت آب کش یا دمی و هم بصورت کته، تا بسته به سلیقه تون برای خرید روزمره، مجلسی، پلو یا چلو و استفاده های دیگه مثل آش و سوپ و شله زرد انتخاب بهترین داشته باشین.
برای
تشخیص کیفیت برنج قبل از پخت میتونید مقداری از اون رو در کف دست بریزید، بین دو دست کمی بمالید و روی اون ها کنید و بعد اون رو بو بکشید. عطر برنج اینجا باید مشخص بشه. همچنین روی کف دست به دانه ها دقت کنید، دانه خرد یا اصطلاحا نیم دانه در
برنج یک دست خیلی کم پیدا میشه و نشونه پاک بودن و کیفیت برنجه. از طرفی دانه ها باید تقریبا یک شکل و یکرنگ باشن که این نشون دهنده مخلوط نبودن چند نوع برنج در هم هست.
نگهداری:
این روزها به لطف پیشرفتهای صنعتی، برنجهایی که فروخته میشن همه خشک و الک شده هستند و معمولا برنج نیازی به پاک کردن نداره. برای نگهداری برنج خشک، بهترین محل، انباریه با این شرط که رطوبت نداشته باشه. برای حفظ کیفیت برنج در انباری میتونین مقداری نمک روی برنج بریزین و اون رو قاطی کنید تا نمک در کیسه برنج پخش بشه و اینطوری از آفت در امان میمونه.
پخت:
برنج رو در آشپزی ایرانی به دو روش میپزیم: کته و دمی یا آبکش. در
پخت کته، برنج را چندبار با آب شسته و همراهِ دو برابر پیمانه های برنجی که شستیم، آب سرد ریخته روی اجاق قرار میدیم. درِ دیگ کته باید باز باشه و حرارت ملایمی داشته باشه. بعد از جوش اومدن آب، کف برنج رو میگیریم و کمی روغن اضافه میکنیم و صبر میکنیم تا آب روی برنج بخار بشه. بعد روی دیگ رو با دم کنی پوشونده و با حرارت خیلی کم اجازه میدیم برنج دم بکشه. نیم ساعت بعد برنج آماده شده. اگر کته کمی دون دوست داشتین، آب برنج رو کمی کمتر بریزین.
در پخت
آب کش یا
دمی، حداقل چهار برابر برنجی که شسته شده آب نیاز داریم. اول آب رو در یک دیگ مناسب و نه خیلی کوچیک به همراه نمک با شعله زیاد جوش بیارین. بعد برنج رو به آرومی به آب در حال جوش اضافه کنید. چند دقیقه بعد دانه های برنج رو زیر دندون امتحان کنید،اگر مغز برنج سفت باشه ولی سطح اون نرم شده و زیر دندون له بشه وقت آب کش هست. برنج رو در آبکش بریزین و مقداری آب سرد روش بدین تا لعاب شسته بشه و دونه ها بعد از دم کردن بهم نچسبن.
حالا برای دم کردن، دیگ رو روی شعله بذارین و کمی آب و روغن کف اون بریزین. روغن که داغ شد و صدای جلز ولز داد، برنج رو با کفگیر بصورت دوک یا مخروطی شکل بریزین تا وزن برنج لایه های پایینی رو شفته و له نکنه. با قاشق یا دسته کفگیر وسط مخروط رو تا نزدیک کف دیگ سوراخ کنید تا بخار بخوبی خارج بشه. بعد درب دیگ رو بذارین و کمی صبر کنید تا به بخار بیوفته. الان وقت دادن آب و و روغن هست، مخلوط آب و روغن رو روی برنج بریزین، دم کنی رو روی دیگ بذارین و درب دیگ رو ببندین. شعله باید خیلی کم باشه یا از شعله پخش کن استفاده کنید. نیم ساعت تا 45 دقیقه بعد برنج دم کشیده.
ته دیگ فراموش نشه!!